Kiêu hãnh và định kiến

I

Có một sự thật được khắp thế gian công nhận, rằng một người đàn ông độc thân nắm trong tay một cơ nghiệp khá giả ắt hẳn phải cần một người vợ.

Dù tâm tư hay quan điểm của một người như thế khi mới chuyển đến một vùng có ít ai hay biết đến đâu, sự thật này vẫn ăn sâu vào tâm trí các gia đình xung quanh đến mức anh ta được coi là món tài sản chính đáng của cô con gái này hay cô con gái khác của họ.

“Ông Bennet ơi,” một hôm vợ ông bảo, “ông đã nghe tin Netherfield Park cuối cùng cũng có người thuê chưa?”

Ông Bennet đáp là chưa.

“Có người thuê rồi đấy chứ,” bà đáp, “vì bà Long vừa mới đến đây, và bà ấy đã kể hết cho tôi nghe rồi.”

Ông Bennet không đáp.

“Thế ông không muốn biết ai đã thuê à?” vợ ông sốt ruột kêu lên.

“Bà thì muốn kể, còn tôi thì chẳng phản đối việc nghe.”

Chừng ấy đã là lời mời quá đủ.

“Ồ, ông ạ, ông phải biết là bà Long bảo Netherfield được một chàng trai trẻ rất giàu có từ miền bắc nước Anh thuê; hôm thứ Hai cậu ấy đi cỗ xe ngựa kín bốn ngựa xuống xem nơi này, và thích đến mức thỏa thuận ngay với ông Morris; cậu ấy sẽ đến nhận nhà trước lễ Thánh Michael,¹ còn đám người hầu thì cuối tuần sau đã có người tới ở rồi.”

“Anh ta tên là gì?”

“Bingley.”

“Đã có vợ hay còn độc thân?”

“Ồ! Độc thân, ông ạ, chắc chắn rồi! Một chàng trai độc thân nhiều của cải; những bốn năm nghìn bảng một năm cơ đấy.² Thật là chuyện tốt đẹp biết bao cho các con gái nhà mình!”

“Thế thì sao? Chuyện ấy thì can hệ gì đến chúng nó?”

“Ông Bennet ơi,” vợ ông đáp, “sao ông cứ làm người ta phát ngán lên thế! Ông phải biết là tôi đang tính chuyện cậu ấy cưới một trong mấy đứa con mình chứ.”

“Đấy là chủ ý của anh ta khi dọn về đây đấy à?”

“Chủ ý gì chứ! Vớ vẩn, sao ông lại nói thế được! Nhưng rất có thể cậu ấy sẽ phải lòng một đứa, vì thế ông phải đến thăm cậu ấy ngay khi cậu ấy tới.”

“Tôi thấy chẳng việc gì phải thế. Bà và mấy đứa con cứ việc đi, hoặc bà để chúng nó tự đi với nhau, khéo thế lại còn hay hơn, vì bà cũng xinh đẹp chẳng kém đứa nào, có khi anh Bingley lại ưng bà nhất hội ấy chứ.”

“Ông này, ông cứ khéo nịnh. Xưa kia tôi cũng có phần nhan sắc thật đấy, nhưng giờ thì tôi đâu dám nhận mình có gì ghê gớm. Khi một người đàn bà đã có năm cô con gái lớn, thì người ấy nên thôi nghĩ đến nhan sắc của mình thì hơn.”

“Trong những trường hợp như thế, người đàn bà thường chẳng còn mấy nhan sắc để mà nghĩ tới đâu.”

“Nhưng ông à, ông phải đến thăm anh Bingley thật đấy, khi nào cậu ấy dọn về vùng này.”

“Việc ấy thì tôi không dám hứa đâu, tôi nói chắc với bà như thế.”

“Nhưng ông phải nghĩ đến các con gái chứ. Thử tưởng tượng xem đấy sẽ là một chốn gửi thân tuyệt vời thế nào cho một trong mấy đứa. Ngài William và phu nhân Lucas nhất quyết đi thăm, cốt chỉ vì chuyện ấy thôi, vì bình thường ông biết họ đâu có đi thăm người mới đến bao giờ. Ông nhất định phải đi, vì nếu ông không đi thì mấy mẹ con tôi làm sao đến thăm cậu ấy được.”

“Bà câu nệ quá đấy. Tôi dám chắc anh Bingley sẽ rất mừng được đón bà; và tôi sẽ nhờ bà chuyển cho anh ta vài dòng để cam đoan rằng tôi hết lòng đồng ý cho anh ta cưới bất cứ đứa nào anh ta chọn trong số các con gái; dù tôi sẽ phải nói vun đôi lời cho con bé Lizzy của tôi.”

“Tôi xin ông đừng làm cái việc ấy. Lizzy chẳng hơn gì những đứa khác đâu; và tôi dám chắc nó xinh đẹp chẳng bằng một nửa Jane, tính nết cũng chẳng dễ chịu bằng một nửa Lydia. Thế mà lúc nào ông cũng thiên vị nó.”

“Chúng nó chẳng đứa nào có điểm gì đáng khen cho lắm,” ông đáp; “đứa nào cũng ngốc nghếch và dốt nát như bao đứa con gái khác; nhưng con bé Lizzy có phần nhanh trí hơn các chị em nó.”

“Ông Bennet, sao ông có thể chê bai con cái mình thậm tệ như thế chứ? Ông chỉ thích làm tôi phát tức. Ông chẳng có chút thương xót nào cho thần kinh tội nghiệp của tôi cả.”

“Bà hiểu lầm tôi rồi, bà ạ. Tôi hết sức kính trọng thần kinh của bà đấy chứ. Chúng là bạn cũ của tôi mà. Ít nhất cũng hai mươi năm nay, tôi đã nghe bà trân trọng nhắc đến chúng rồi.”

“Trời ơi! Ông đâu biết tôi phải khổ sở thế nào.”

“Nhưng tôi mong bà sẽ qua khỏi, và sống đến ngày thấy nhiều chàng trai bốn nghìn bảng một năm dọn về vùng này.”

“Có hai mươi người như thế đến thì cũng chẳng ích gì cho chúng ta, một khi ông đã không chịu đến thăm họ.”

“Bà cứ tin chắc, bà ạ, rằng khi nào có đủ hai mươi người, tôi sẽ đi thăm bằng hết.”

Ông Bennet là một sự pha trộn kỳ lạ giữa trí thông minh sắc sảo, óc hài hước mỉa mai, tính kín đáo và tính tùy hứng, đến nỗi kinh nghiệm suốt hai mươi ba năm vẫn không đủ để người vợ hiểu được tính nết ông. Đầu óc bà thì không khó nắm bắt đến thế. Bà là một người đàn bà đầu óc tầm thường, hiểu biết ít ỏi, tính khí thất thường. Mỗi khi không vừa ý, bà lại ngỡ mình bị suy nhược thần kinh. Sự nghiệp của đời bà là gả chồng cho các con gái; niềm an ủi của đời bà là đi thăm viếng và nghe ngóng tin tức.

II

Ông Bennet nằm trong số những người đầu tiên đến thăm anh Bingley. Ông vốn vẫn định đi thăm anh, dẫu cho đến tận phút chót vẫn luôn khẳng định với vợ là mình sẽ không đi; và mãi đến buổi tối sau khi ông đã đi thăm, bà vẫn không hề hay biết gì. Chuyện ấy sau đó được hé lộ như sau. Trông thấy cô con gái thứ hai đang bận trang trí một chiếc mũ, ông bỗng cất lời:

“Bố mong anh Bingley sẽ thích chiếc mũ này, Lizzy à.”

“Làm sao chúng ta biết được anh Bingley thích gì cơ chứ,” mẹ cô bực bội nói, “khi mà chúng ta đâu có được đến thăm.”

“Nhưng mẹ quên mất rồi,” Elizabeth nói, “là chúng ta sẽ gặp anh ấy ở các buổi vũ hội chung, và bà Long đã hứa sẽ giới thiệu anh ấy mà.”

“Mẹ chẳng tin bà Long sẽ làm chuyện đó đâu. Bản thân bà ta cũng có hai cô cháu gái đấy thôi. Bà ta là một người đàn bà ích kỷ, đạo đức giả, và mẹ chẳng coi bà ta ra gì.”

“Tôi cũng thế,” ông Bennet nói; “và tôi mừng thấy bà không trông cậy vào việc bà ấy giúp đỡ mình.”

Bà Bennet chẳng thèm đáp lại; nhưng vì không kìm nén nổi, bà quay sang mắng một cô con gái.

“Lạy Trời, Kitty, đừng có ho sù sụ mãi thế! Thương lấy thần kinh của mẹ một chút đi. Con làm nát vụn hết cả thần kinh của mẹ rồi đấy.”

“Con bé Kitty chẳng có tí ý tứ nào trong việc ho cả,” cha cô bảo; “nó ho chẳng biết chọn lúc gì hết.”

“Con đâu có ho cho vui,” Kitty hờn dỗi đáp.

“Bao giờ thì đến buổi vũ hội tiếp theo của các con thế, Lizzy?”

“Hai tuần nữa, tính từ mai ạ.”

“Ừ, đúng thế thật,” mẹ cô kêu lên, “mà bà Long thì đến tận hôm trước mới về; thế nên bà ta chẳng đời nào giới thiệu cậu ấy được, vì chính bà ta cũng đã biết cậu ấy đâu.”

“Thế thì, bà ạ, bà có thể đi trước bà bạn của bà một bước, mà giới thiệu anh Bingley cho bà ấy.”

“Không thể nào, ông Bennet ơi, không thể nào được, khi chính tôi còn chưa quen biết cậu ấy; sao ông cứ thích trêu tức người ta thế nhỉ?”

“Tôi rất mực coi trọng sự thận trọng của bà. Quen biết nhau hai tuần quả là quá ngắn ngủi. Người ta không thể nào biết thực chất một người đàn ông ra sao sau hai tuần lễ. Nhưng nếu chúng ta không dám liều, người khác sẽ liều; và xét cho cùng, bà Long cùng các cô cháu gái cũng phải có cơ hội của họ chứ; thế nên, vì bà ấy sẽ coi đó là một nghĩa cử tốt lành, nếu bà từ chối công việc này, tôi xin tự mình nhận lấy.”

Mấy cô con gái trố mắt nhìn cha. Còn bà Bennet thì chỉ thốt lên: “Vớ vẩn, vớ vẩn quá!”

“Tiếng kêu đầy vẻ quả quyết ấy có ý gì vậy nhỉ?” ông hỏi lớn. “Bà coi các nghi thức giới thiệu, và tầm quan trọng người ta đặt vào chúng, là điều vớ vẩn ư? Ở điểm này thì tôi không thể hoàn toàn đồng tình với bà được. Con thấy thế nào hả Mary? Vì bố biết con là một thiếu nữ có suy nghĩ sâu sắc, hay đọc những pho sách lớn và chép lại các đoạn trích.”

Mary rất muốn nói điều gì đó thật chí lý, nhưng lại chẳng biết phải nói sao.

“Trong lúc Mary còn đang sắp xếp lại ý tứ,” ông tiếp tục, “chúng ta hãy quay trở lại với anh Bingley.”

“Tôi phát ngấy anh Bingley rồi,” vợ ông kêu lên.

“Tôi rất tiếc khi nghe bà nói vậy; nhưng sao bà không bảo tôi sớm hơn? Nếu sáng nay mà tôi biết điều đó, thì chắc chắn tôi đã chẳng đến thăm anh ta rồi. Thật là không may chút nào; nhưng vì tôi đã trót đến thăm mất rồi, nên giờ chúng ta không thể nào tránh việc làm quen được nữa.”

Sự kinh ngạc của mấy mẹ con đúng như điều ông mong muốn; sự kinh ngạc của bà Bennet có lẽ còn vượt cả những người kia; dẫu rằng khi cơn hân hoan náo nức ban đầu qua đi, bà bắt đầu quả quyết rằng đó chính là điều bà hằng dự liệu suốt bấy lâu.

“Ông tốt quá, ông Bennet ơi! Nhưng tôi biết thế nào mình cũng thuyết phục được ông mà. Tôi biết chắc ông thương các con gái của ông quá chừng, đâu nỡ bỏ qua một mối quen biết như thế. Chà, tôi mừng quá đi mất! Mà ông đùa cũng khéo thật đấy, sáng nay đi rồi mà giấu kín chẳng hé răng nửa lời cho đến tận bây giờ.”

“Nào, Kitty, giờ con muốn ho bao nhiêu tùy thích rồi đấy,” ông Bennet nói; vừa dứt lời, ông liền rời khỏi phòng, đã thấy mệt lả vì nỗi phấn khích cuồng nhiệt của vợ.

“Các con có một người cha tuyệt vời biết bao,” bà bảo khi cánh cửa đã khép lại. “Mẹ chẳng biết làm sao các con có thể đền đáp cho lòng tốt của bố; mà cả lòng tốt của mẹ nữa, nói cho đúng ra. Ở cái tuổi của bố mẹ, mẹ nói cho mà biết, ngày nào cũng phải đi làm quen với người mới chẳng thú vị gì đâu; nhưng vì các con, bố mẹ sẵn sàng làm bất cứ điều gì. Lydia, con yêu, dẫu con là đứa nhỏ tuổi nhất, mẹ dám chắc anh Bingley sẽ nhảy với con ở buổi vũ hội tới đấy.”

“Ồ!” Lydia dõng dạc nói, “con chẳng sợ đâu; vì dẫu con nhỏ tuổi nhất, con vẫn là đứa cao nhất mà.”

Thời gian còn lại của buổi tối được dành để đoán xem bao lâu nữa anh ấy sẽ đến đáp lễ ông Bennet, và tính xem lúc nào nên mời anh ấy tới dùng bữa tối.