Emma

Kính dâng
Điện hạ
Thái tử Nhiếp chính¹
Tác phẩm này,
với sự cho phép của Điện hạ,
được kính cẩn
dâng lên,
bởi kẻ bề tôi
tận tụy
và vâng phục
khiêm nhường của Điện hạ,
Tác giả

I

Emma Woodhouse, xinh đẹp, thông minh và giàu có, với một mái ấm tiện nghi cùng tính tình vui vẻ, dường như hội đủ vài điều may mắn nhất ở đời; và cô đã sống trên đời ngót hai mươi mốt năm mà hầu như chẳng gặp phải điều gì khiến mình muộn phiền hay bực bội.

Cô là con gái út trong hai cô con gái của một người cha hết mực yêu thương và chiều chuộng con cái; và vì chị gái đi lấy chồng, cô đã quán xuyến nhà cửa cho ông từ khi còn rất trẻ. Mẹ cô mất đã lâu lắm, đến nỗi cô chỉ còn nhớ mang máng những cái vuốt ve âu yếm của bà; và thế vào chỗ của bà là một người đàn bà tuyệt vời làm gia sư, người dành tình cảm cho cô chẳng kém gì một người mẹ.

Suốt mười sáu năm cô Taylor ở trong gia đình ông Woodhouse, cô giống một người bạn hơn là một gia sư, rất yêu quý cả hai người con gái, nhưng thương Emma hơn cả. Giữa họ là tình thân thiết của hai chị em thì đúng hơn. Ngay cả trước khi cô Taylor thôi giữ chức vụ gia sư trên danh nghĩa, tính tình dịu dàng của cô cũng khó lòng cho phép cô đặt ra bất cứ sự ràng buộc nào; và cái bóng của uy quyền ấy nay đã qua đi từ lâu, hai người sống bên nhau như hai người bạn hết mực gắn bó, còn Emma thì muốn làm gì tùy thích; cô hết sức coi trọng nhận định của cô Taylor, nhưng chủ yếu vẫn làm theo ý mình.

Những mối nguy thật sự trong hoàn cảnh của Emma, quả thực, là quyền được làm theo ý mình hơi quá nhiều, cùng cái tính hay nghĩ hơi quá tốt về bản thân; đó là những điều bất lợi đe dọa làm vẩn đục bao niềm vui thú của cô. Tuy nhiên, lúc này cô hoàn toàn chưa nhận ra mối nguy ấy, đến mức chẳng mảy may xem những điều đó là nỗi bất hạnh.

Nỗi buồn ập đến - một nỗi buồn dịu nhẹ - nhưng hoàn toàn không dưới dạng một nỗi áy náy khó chịu nào. Cô Taylor đi lấy chồng. Chính việc mất cô Taylor mới lần đầu đem lại cho cô nỗi đau buồn. Chính trong ngày cưới của người bạn yêu quý này, lần đầu tiên Emma phải ngồi trong những ý nghĩ ủ ê suốt một hồi lâu. Đám cưới tàn, cô dâu chú rể đã đi cả, chỉ còn lại hai bố con cô ngồi ăn tối cùng nhau, chẳng mong gì có người thứ ba đến làm vui cho một buổi tối dài. Bố cô như thường lệ lại ngả người ngủ sau bữa ăn, và lúc ấy cô chỉ còn biết ngồi nghĩ về những gì mình đã mất.

Việc ấy hứa hẹn mọi hạnh phúc cho người bạn của cô. Ông Weston là một người đàn ông có nhân cách không chê vào đâu được, gia cảnh dư dả, tuổi tác tương xứng, và cung cách cư xử dễ chịu; và cô cũng thấy đôi chút mãn nguyện khi nghĩ mình đã luôn mong mỏi và vun vén cho mối duyên này bằng một tình bạn quảng đại, quên mình đến dường nào; nhưng đối với cô, buổi sáng hôm ấy lại là một việc ảm đạm. Cô sẽ thấy thiếu vắng cô Taylor từng giờ từng ngày. Cô nhớ lại lòng tốt trước đây của cô Taylor - lòng tốt và tình cảm suốt mười sáu năm qua - cô Taylor đã dạy dỗ và chơi đùa với cô từ năm lên năm ra sao - đã dồn hết tâm sức để gắn bó và làm cho cô vui vẻ lúc khỏe mạnh ra sao - và đã chăm sóc cô qua bao trận ốm đau thời thơ ấu thế nào. Đó là một món nợ ân tình to lớn; nhưng mối giao hảo trong bảy năm qua, sự ngang hàng và sự cởi mở hoàn toàn tiếp nối ngay sau khi Isabella lấy chồng, khi hai người chỉ còn lại bên nhau, mới là kỷ niệm quý giá và dịu ngọt hơn cả. Cô Taylor từng là một người bạn, một người bầu bạn hiếm ai có được: thông minh, hiểu biết, đảm đang, dịu dàng, thấu tỏ mọi nền nếp trong nhà, quan tâm đến mọi chuyện của gia đình, và đặc biệt quan tâm đến chính cô, đến từng thú vui, từng dự định của cô - một người mà cô có thể giãi bày mọi ý nghĩ vừa nảy ra, và một người yêu thương cô đến mức chẳng bao giờ thấy cô có lỗi lầm gì.

Làm sao cô chịu nổi sự thay đổi ấy? Đúng là người bạn của cô chỉ dọn đi cách đó nửa dặm; nhưng Emma biết rằng một bà Weston dù chỉ cách nửa dặm và một cô Taylor ở ngay trong nhà hẳn phải khác nhau rất xa; và với mọi lợi thế trời phú lẫn gia đình, giờ đây cô đang đứng trước nguy cơ rất lớn phải chịu cảnh cô đơn về mặt trí tuệ. Cô yêu quý bố mình hết mực, nhưng ông chẳng phải là người bầu bạn của cô. Ông không theo kịp cô trong chuyện trò, dù là chuyện nghiêm túc hay đùa vui.

Cái bất lợi do sự cách biệt tuổi tác thật sự giữa hai bố con (mà ông Woodhouse lại chẳng lấy vợ sớm) càng tăng thêm nhiều bởi thể trạng cùng thói quen của ông; bởi suốt đời là một người ốm yếu hay lo bệnh tật, lại chẳng mấy khi hoạt động thể chất lẫn trí óc, ông già hơn tuổi rất nhiều về cung cách sống; và dẫu đi đâu cũng được yêu mến vì tấm lòng nhân hậu cùng tính khí hiền hòa, tài năng của ông thì chẳng bao giờ là thứ khiến người ta phải nể trọng.

Chị gái cô, dù tính ra cũng chẳng phải đi lấy chồng ở đâu quá xa, về ở London chỉ cách mười sáu dặm, nhưng lại vượt xa tầm gặp gỡ hằng ngày của cô; và sẽ còn biết bao buổi tối dài của tháng Mười và tháng Mười Một mà cô phải chật vật trải qua ở Hartfield, trước khi Giáng sinh mang đến chuyến thăm tiếp theo của Isabella cùng chồng và các con nhỏ, để làm rộn rã ngôi nhà và đem lại cho cô bầu bạn vui vầy.

Highbury, một ngôi làng lớn và đông đúc, gần như một thị trấn, mà Hartfield, dẫu có bãi cỏ, rặng cây bụi và tên gọi riêng biệt, thực ra vẫn thuộc về, lại chẳng có ai ngang hàng với cô. Nhà Woodhouse có địa vị cao nhất ở đó. Mọi người đều ngước nhìn họ. Cô có nhiều người quen trong vùng, bởi bố cô lịch thiệp với tất cả mọi người, nhưng chẳng một ai trong số họ có thể thay thế được cô Taylor dù chỉ nửa ngày. Đó là một đổi thay buồn bã; và Emma không khỏi thở dài ngẫm ngợi, thèm ước những điều bất khả, cho tới khi bố cô thức giấc, khiến cô buộc phải vui vẻ lên. Tinh thần của ông cần được nâng đỡ. Ông là một người thần kinh yếu, dễ sinh ủ rũ; yêu mến mọi người mà mình đã quen thuộc, và ghét phải chia tay họ; ghét mọi sự đổi thay. Hôn nhân, vốn là nguồn cơn của đổi thay, luôn là điều khó chịu; và ông còn chưa nguôi ngoai nổi chuyện con gái mình đi lấy chồng, chẳng bao giờ nhắc đến chị ấy mà không xót thương dẫu đó hoàn toàn là một cuộc hôn nhân vì tình cảm, thế mà nay lại phải chia tay cả cô Taylor; và từ thói quen ích kỷ một cách hiền lành, cùng thói không bao giờ hình dung nổi người khác có thể nghĩ khác mình, ông rất hay nghĩ rằng cô Taylor đã làm một điều đáng buồn cho chính bản thân cô ấy cũng như cho hai bố con ông, và hẳn cô ấy sẽ hạnh phúc hơn nhiều nếu sống trọn phần đời còn lại ở Hartfield. Emma mỉm cười và trò chuyện vui vẻ hết mức có thể để ông khỏi nghĩ những điều như thế; nhưng khi trà được dọn lên, ông không thể nào không thốt ra y hệt những lời đã nói lúc ăn tối:

“Cô Taylor tội nghiệp! Bố ước gì cô ấy lại ở đây. Thật đáng tiếc làm sao khi ông Weston lại để mắt tới cô ấy!”

“Con không thể đồng ý với bố được, bố ơi; bố biết là con không thể mà. Ông Weston là một người tính tình vui vẻ, dễ chịu và tuyệt vời đến mức ông ấy hoàn toàn xứng đáng có một người vợ tốt; mà bố nỡ nào để cô Taylor sống với chúng ta suốt đời và phải chịu đựng mọi tính khí dở hơi của con, khi cô ấy có thể có một mái nhà của riêng mình cơ chứ?”

“Một mái nhà của riêng mình! Nhưng mái nhà của riêng mình thì có gì hay chứ? Nhà này rộng gấp ba lần kia mà. Với lại con thì làm gì có tính khí dở hơi bao giờ, con yêu.”

“Chúng ta sẽ sang thăm họ thường xuyên, và họ cũng sẽ sang thăm chúng ta biết bao! Chúng ta sẽ gặp nhau luôn ấy chứ! Chúng ta phải bắt đầu thôi; chúng ta phải sang thăm mừng cưới thật sớm mới được.”

“Con yêu, làm sao bố đi xa thế được? Randalls xa đến thế cơ mà. Bố đi bộ một nửa quãng đường ấy cũng chẳng nổi.”

“Không đâu bố ơi, có ai tính để bố đi bộ đâu. Hẳn là chúng ta phải đi bằng xe ngựa rồi.”

“Xe ngựa ư! Nhưng James sẽ không thích thắng ngựa cho một đoạn đường ngắn ngủi thế đâu; vả lại lũ ngựa tội nghiệp sẽ ở đâu trong lúc chúng ta thăm hỏi?”

“Lũ ngựa sẽ được đưa vào chuồng của ông Weston mà bố. Bố biết là chúng ta đã thu xếp ổn thỏa cả rồi đấy thôi. Tối qua chúng ta đã bàn kỹ chuyện đó với ông Weston rồi. Còn về James, bố cứ yên tâm là bác ấy sẽ luôn thích sang Randalls, vì con gái bác ấy làm hầu phòng bên đó mà. Con chỉ sợ bác ấy chẳng chịu chở chúng ta đi đâu khác nữa thôi. Đó là công của bố đấy, bố ơi. Bố đã tìm cho Hannah chỗ làm tốt như thế. Chẳng ai nghĩ đến Hannah cho tới khi bố nhắc tới - James biết ơn bố lắm đấy!”

“Bố rất mừng vì đã nghĩ đến con bé. Thật là may mắn, vì bố không muốn James tội nghiệp nghĩ mình bị coi nhẹ vì bất cứ lẽ gì; và bố tin chắc con bé sẽ là một người hầu rất tốt: nó là một đứa con gái lễ phép, ăn nói dễ thương; bố rất có cảm tình với nó. Mỗi lần thấy bố, bao giờ nó cũng nhún gối chào và hỏi thăm sức khỏe bố một cách rất ngoan ngoãn; và mỗi lần con bảo nó đến đây làm việc may vá, bố để ý thấy bao giờ nó cũng vặn khóa cửa đúng cách và chẳng bao giờ đóng sầm cửa lại. Bố tin chắc nó sẽ là một người hầu tuyệt vời; và sẽ là niềm an ủi lớn cho cô Taylor tội nghiệp khi có người bên cạnh mà cô ấy quen nhìn thấy. Con biết đấy, mỗi khi James sang thăm con gái, cô ấy sẽ lại được nghe tin tức về chúng ta. Bác ấy sẽ kể cho cô ấy nghe xem chúng ta dạo này thế nào.”

Emma không tiếc công sức duy trì mạch suy nghĩ vui vẻ hơn này, và hy vọng nhờ trò cờ backgammon mà giúp bố trải qua buổi tối một cách tạm ổn, để khỏi bị nỗi tiếc nuối nào bủa vây ngoài nỗi niềm của chính mình. Bàn cờ backgammon đã được đặt ra; nhưng ngay sau đó một vị khách bước vào khiến việc ấy chẳng còn cần thiết nữa.

Ông Knightley, một người đàn ông biết điều chừng ba mươi bảy, ba mươi tám tuổi, không chỉ là người bạn lâu năm và thân thiết của gia đình, mà còn có mối quan hệ họ hàng đặc biệt, vì là anh trai của chồng Isabella. Ông sống cách Highbury chừng một dặm, là khách thường xuyên lui tới và luôn luôn được chào đón, mà lúc này lại càng được chào đón hơn lệ thường, vì ông vừa từ chỗ người nhà của họ ở London về thẳng đây. Sau mấy ngày vắng nhà, ông về đến nơi vừa kịp bữa tối muộn, rồi đi bộ sang Hartfield để báo rằng mọi người ở quảng trường Brunswick đều bình an vô sự. Đó là một việc đáng mừng, khiến ông Woodhouse phấn chấn hẳn lên trong chốc lát. Ông Knightley có phong thái vui tươi luôn đem lại cảm giác dễ chịu cho ông cụ; và những câu hỏi han dồn dập của ông về “Isabella tội nghiệp” cùng các cháu đều được trả lời hết sức vừa lòng. Khi chuyện ấy đã xong, ông Woodhouse cảm kích nhận xét: “Anh thật tốt bụng quá, ông Knightley à, giờ này muộn rồi mà còn cất công sang thăm bố con tôi. Tôi e là anh vừa phải trải qua một chuyến đi bộ kinh khủng.”

“Không hề đâu, thưa ông. Đêm nay trăng đẹp lắm; trời lại ấm áp đến mức tôi còn phải lùi xa lò sưởi lớn của ông đây này.”

“Nhưng chắc hẳn anh thấy đường sá ẩm ướt và lầy lội lắm. Tôi chỉ mong anh không bị cảm lạnh.”

“Lầy lội sao, thưa ông! Ông nhìn giày tôi này. Chẳng dính một vết bẩn nào.”

“Chà! Thế thì thật đáng ngạc nhiên, vì ở đây mưa nhiều ghê gớm. Lúc chúng tôi ăn sáng, trời đổ mưa to khủng khiếp suốt nửa tiếng đồng hồ. Tôi đã muốn họ hoãn đám cưới lại đấy chứ.”

“À này - tôi còn chưa chúc mừng ông. Biết khá rõ hai bố con ông đang cảm thấy thứ niềm vui như thế nào, tôi cũng chẳng vội vàng gì việc chúc mừng; nhưng tôi hy vọng mọi sự diễn ra êm xuôi. Mọi người cư xử ra sao? Ai khóc nhiều nhất?”

“Ôi! Cô Taylor tội nghiệp! Thật là một chuyện buồn.”

“Xin ông cứ bảo là ông và cô Woodhouse² tội nghiệp thì được; chứ tôi thì tuyệt đối không thể nào nói ‘cô Taylor tội nghiệp’. Tôi rất mực kính trọng ông và quý mến Emma; nhưng khi đụng đến chuyện phụ thuộc hay tự chủ! Dù sao chăng nữa, chỉ phải làm vừa lòng một người ắt phải hơn hai.”

“Nhất là khi một trong hai người đó lại là một người hay vẽ chuyện, phiền toái đến thế!” Emma tinh nghịch nói. “Tôi biết tỏng là ông đang nghĩ thế trong đầu - và chắc chắn ông sẽ nói ra nếu bố tôi không ngồi đây.”

“Bố tin quả đúng là như vậy thật đấy, con yêu,” ông Woodhouse thở dài nói. “Bố sợ đôi lúc bố rất hay vẽ chuyện và phiền toái.”

“Bố kính yêu của con! Bố không nghĩ là con ám chỉ bố, hoặc tưởng ông Knightley có ý nói bố đấy chứ. Ý nghĩ ấy thật kinh khủng làm sao! Ôi không! Con chỉ nói bản thân mình thôi. Bố biết đấy, ông Knightley rất thích bới móc con - chỉ là đùa thôi - toàn chuyện đùa cả mà. Xưa nay chúng con vẫn luôn nói với nhau bất cứ điều gì mình thích.”

Thực tế, ông Knightley là một trong số ít người nhìn ra những khuyết điểm ở Emma Woodhouse, và là người duy nhất từng nói thẳng những điều ấy với cô: và dù bản thân Emma chẳng lấy gì làm dễ chịu cho lắm, cô biết bố mình sẽ còn khó chịu hơn nhiều, nên cô không đời nào để ông cụ thực sự ngờ rằng có chuyện cô không được tất cả mọi người coi là hoàn hảo.

“Emma biết tôi chẳng bao giờ nịnh cô ấy,” ông Knightley nói, “nhưng tôi không hề có ý chỉ trích ai cả. Cô Taylor vốn đã quen phải làm vừa lòng hai người; giờ cô ấy sẽ chỉ phải làm vừa lòng một người thôi. Nhiều phần chắc là cô ấy được lợi.”

“Thôi nào,” Emma nói, sẵn lòng bỏ qua chuyện đó, “ông muốn nghe chuyện đám cưới; và tôi sẽ rất vui lòng kể cho ông nghe, vì mọi người chúng tôi đều cư xử tuyệt vời. Ai nấy đều đúng giờ, ai nấy đều đẹp đẽ nhất: không một giọt nước mắt, và hầu như chẳng thấy một nét mặt ủ rũ nào. Ôi không; tất cả chúng tôi đều cảm thấy mình sắp chỉ cách nhau có nửa dặm đường, và tin chắc ngày nào cũng sẽ gặp nhau.”

“Emma yêu quý chịu đựng mọi chuyện giỏi lắm,” bố cô nói. “Nhưng ông Knightley này, con bé thực sự rất buồn khi mất cô Taylor tội nghiệp, và tôi tin chắc nó sẽ nhớ cô ấy nhiều hơn nó tưởng đấy.”

Emma ngoảnh đầu đi, nửa muốn khóc nửa muốn cười. “Lẽ nào Emma lại không nhớ một người bầu bạn như thế,” ông Knightley nói. “Thưa ông, chúng ta sẽ chẳng thể quý mến cô ấy nhiều như thế này nếu chúng ta nghĩ khác; nhưng cô ấy biết cuộc hôn nhân này mang lại lợi ích cho cô Taylor đến dường nào; cô ấy biết ở độ tuổi của cô Taylor, việc được yên bề gia thất trong một mái ấm riêng là điều đáng mừng biết bao, và việc bảo đảm có được một chỗ dựa đủ đầy quan trọng với cô ấy đến mức nào, bởi vậy cô ấy không thể cho phép mình đau buồn nhiều hơn là vui mừng. Bất cứ người bạn nào của cô Taylor cũng phải lấy làm vui sướng khi thấy cô ấy lấy chồng hạnh phúc như thế.”

“Và ông còn quên mất một lý do khiến tôi vui mừng,” Emma nói, “mà lại là một lý do rất lớn - đó là chính tôi đã làm mối cho họ. Ông biết đấy, tôi đã làm mối này từ bốn năm trước; và việc hôn lễ diễn ra, chứng minh là tôi đã đúng, trong khi bao nhiêu người bảo rằng ông Weston sẽ chẳng bao giờ đi bước nữa, có thể an ủi tôi trước mọi nỗi buồn.”

Ông Knightley lắc đầu nhìn cô. Bố cô âu yếm đáp: “Chao ôi! Con yêu, bố ước gì con đừng làm mối và đoán trước mọi chuyện nữa, vì bất cứ điều gì con nói cũng đều trở thành sự thật. Xin con đừng làm mối thêm đám nào nữa nhé.”

“Con xin hứa với bố là không làm mối cho bản thân con đâu, bố ơi; nhưng cho người khác thì con nhất định phải làm chứ. Đó là trò tiêu khiển tuyệt nhất trên đời! Vả lại sau một thành công như thế, bố biết đấy! Ai nấy đều bảo ông Weston sẽ chẳng bao giờ lấy vợ nữa. Ôi dào, không đời nào! Ông Weston, người góa vợ đã bao lâu nay, và trông có vẻ hoàn toàn thoải mái khi không có vợ, lúc nào cũng bận rộn hoặc với công việc buôn bán ở London hoặc giữa đám bạn bè nơi đây, đi đến đâu cũng được hoan nghênh, lúc nào cũng vui vẻ - ông Weston chẳng cần phải trải qua một buổi tối nào đơn độc trong năm nếu ông ấy không muốn. Ôi không! Chắc chắn ông Weston sẽ không bao giờ lấy vợ nữa đâu. Thậm chí có người còn nói về một lời hứa với người vợ trước lúc bà lâm chung, người khác lại bảo cậu con trai và ông cậu không cho phép. Người ta đồn đại đủ thứ chuyện nhảm nhí ra vẻ hệ trọng về đề tài ấy, nhưng con chẳng tin lời nào cả.

“Kể từ cái ngày - chừng bốn năm trước - cô Taylor và con tình cờ gặp ông ấy ở Broadway Lane, khi trời bắt đầu lất phất mưa, ông ấy đã lao đi hết sức lịch thiệp để mượn hai chiếc ô từ nhà bác nông dân Mitchell cho hai cô trò con, con đã hạ quyết tâm về chuyện này. Con đã lên kế hoạch làm mối từ chính giờ phút ấy; và khi thành công đến thế đã mỉm cười với con trong mối này, bố yêu quý ơi, bố không thể nghĩ rằng con sẽ từ bỏ việc làm mối được đâu.”

“Tôi chẳng hiểu cô nói ‘thành công’ nghĩa là thế nào,” ông Knightley bảo. “Thành công đòi hỏi phải có nỗ lực. Cô quả đã dùng thời gian của mình thật đúng chỗ và thật thanh tao, nếu suốt bốn năm qua cô đã ra sức nỗ lực để đem lại cuộc hôn nhân này. Thật là một công việc xứng đáng cho trí óc của một cô gái trẻ! Nhưng nếu, như tôi đồ rằng, việc cô gọi là làm mối chỉ có nghĩa là cô tự vạch ra kế hoạch, vào một ngày rỗi rãi cô tự nhủ: ‘Mình nghĩ sẽ là chuyện rất hay cho cô Taylor nếu ông Weston cưới cô ấy,’ rồi chốc chốc sau đó lại tự nhủ như thế, thì cớ sao cô lại nói đến chuyện thành công? Công trạng của cô ở đâu? Cô tự hào về cái gì? Cô chỉ đoán mò gặp may; và chừng ấy là tất cả những gì có thể nói.”

“Thế ông chưa bao giờ nếm trải niềm vui sướng và đắc thắng của một phán đoán may mắn hay sao? Tôi thấy tội nghiệp cho ông quá. Tôi cứ ngỡ ông thông minh hơn thế - vì ông cứ tin tôi đi, một phán đoán may mắn chẳng bao giờ đơn thuần chỉ là may rủi. Bao giờ trong đó cũng có chút tài năng. Còn về hai chữ ‘thành công’ tội nghiệp của tôi mà ông đang bắt bẻ, tôi không nghĩ mình lại hoàn toàn không có chút công lao nào để nhận nó. Ông đã vẽ ra hai bức tranh thật đẹp; nhưng tôi nghĩ có thể có bức tranh thứ ba - một điều gì đó nằm giữa việc chẳng làm gì và việc làm tất cả. Nếu tôi không khuyến khích những chuyến ông Weston sang thăm nơi đây, không dành bao lời khích lệ nho nhỏ, và không dàn xếp bao chuyện vụn vặt, thì rốt cuộc sự việc chưa chắc đã đi đến đâu. Tôi nghĩ ông ắt phải hiểu Hartfield đủ rõ để nhận ra điều đó chứ.”

“Một người đàn ông thẳng thắn, cởi mở như Weston, và một người đàn bà biết điều, chân chất như cô Taylor, hoàn toàn có thể yên tâm để họ tự thu xếp chuyện của mình. Sự can thiệp của cô nhiều khả năng chỉ tổ hại thân cô hơn là đem lại điều tốt đẹp cho họ.”

“Emma chẳng bao giờ nghĩ cho bản thân, nếu con bé có thể làm điều tốt cho người khác,” ông Woodhouse chen vào, chỉ hiểu được một phần câu chuyện. “Nhưng con yêu ơi, xin con đừng làm mối thêm đám nào nữa; đó là những trò ngớ ngẩn, làm tan nát mái ấm gia đình người ta một cách đau lòng.”

“Chỉ một đám nữa thôi bố ơi; chỉ cho anh Elton thôi. Anh Elton tội nghiệp! Bố quý anh Elton mà, bố - con phải ngắm nghía tìm vợ cho anh ấy mới được. Ở Highbury chẳng có ai xứng với anh ấy cả - mà anh ấy đã ở đây trọn một năm rồi, lại trang hoàng nhà cửa tiện nghi đến thế, để anh ấy độc thân lâu hơn nữa thì thật là đáng tiếc - và hôm nay khi anh ấy làm lễ xe duyên cho hai người, con thấy anh ấy trông cứ như thể cũng muốn có người làm việc tốt lành ấy cho mình vậy! Con rất có thiện cảm với anh Elton, và đây là cách duy nhất con có thể giúp đỡ anh ấy.”

“Anh Elton hẳn là một chàng trai trẻ rất bảnh bao, lại là một thanh niên rất tốt, và bố rất quý mến anh ấy. Nhưng nếu con muốn bày tỏ chút ân cần với anh ấy, con yêu ạ, thì hôm nào đó hãy mời anh ấy sang dùng bữa tối với bố con mình. Như thế sẽ tốt hơn nhiều. Bố dám chắc ông Knightley sẽ có lòng tốt sang tiếp chuyện anh ấy.”

“Tôi rất sẵn lòng, thưa ông, bất cứ lúc nào,” ông Knightley cười nói, “và tôi hoàn toàn đồng ý với ông rằng như thế sẽ tốt hơn nhiều. Hãy mời cậu ta đến ăn tối đi, Emma, rồi mời cậu ta phần cá và phần gà ngon nhất, nhưng hãy để mặc cậu ta tự chọn vợ cho mình. Cô cứ tin tôi đi, một người đàn ông hai mươi sáu hay hai mươi bảy tuổi thừa sức tự lo cho bản thân.”